Over gedoe gesproken...Hendrikus schreef:Wat een vreemd gedoe
ND schreef:Een grote 'woning' in Amsterdam
door onze redacteur Daniël Gillissen
Tientallen jaren bleven joodse gezinnen in Amsterdam op sabbat noodgedwongen binnen. Met herstel van de sabbatsgrens mogen ze buiten weer hun kinderen dragen of een kinderwagen duwen. AMSTERDAM - Honderden joodse gezinnen hebben met ,,smart'' gewacht op herstel van de zogenaamde sabbatsgrens. 36 jaar lang moesten ze op zaterdag thuisblijven, want volgens de joodse wet is het op sabbat verboden om te 'dragen'. Dat betekende dat orthodox-joodse gelovigen niet met huissleutels of boeken buitenshuis mochten rondlopen, maar ook het dragen van kinderen of het voortduwen van een kinderwagen was verboden.
Om de regels dragelijk te maken, is er echter een eeuwenoud gebruik: de sabbatsgrens. Een bepaald gebied wordt omheind en daarmee symbolisch tot een gemeenschappelijke woning gemaakt. Steden met een grote joodse gemeenschap, zoals Londen, Antwerpen en New York, hebben zo'n afgebakend gebied. Ook Amsterdam kende eeuwenlang een eroev. Begin jaren zeventig werd die echter afgekeurd door de toenmalige opperrabbijn omdat door uitbreiding van de infrastructuur de grenzen werden doorbroken.
Sinds anderhalve week is de 'uitgebreide woning' weer hersteld door opperrabbijn Arye Ralbag. Dat had heel wat voeten in de aarde, vertelt David Serphos, directeur van de Joodse Gemeente in Amsterdam. Provinciale wegen werden tijdelijk afgezet, evenals een fietspad en een trein- en metrobaan.
Waterwegen
Het principe van een eroev is dat een bepaald gebied een afgesloten grens moet hebben, net als de muren van een huis. Natuurlijke grenzen hebben daarbij de voorkeur, want die zijn duidelijk. In Amsterdam is gekozen voor de waterwegen. Het IJ vormt de noordgrens, die vervolgens doorloopt in de Amstel (oosten), Drecht (zuiden).
De westkant is afgeschermd door de Ringvaart, de Nieuwe Meer, de Schinkel en de Kostverlorenvaart. Door de helling van de kades voldoen deze waterwegen aan de joodse bepalingen voor een omheining of grens.
Probleem is echter dat, net als in vroegere eeuwen dit water alleen als grens geldt als de bruggen ophaalbaar zijn. Serphos: ,,Wanneer de bruggen in theorie allemaal tegelijk worden opgehaald, is de grens immers niet doorbroken.''
Drie bruggen aan de nieuwe grens voldeden echter niet aan de eisen.
Ook daar was echter een oplossing voor. De bruggen moeten langs de weg voorzien zijn van een kastje met een serie koorden waarmee de weg - ook weer in theorie - kan worden afgesloten.
Het is desondanks wel nodig dat dit daadwerkelijk een keer gebeurt, vertelt Serphos. ,,De proviniciale weg bij de Utrechtsebrug is op een nacht met hulp van de politie afgesloten. De rabbijnen hebben de koorden over de weg kunnen spannen, waardoor aan de wettelijke voorwaarde is voldaan.'' Datzelfde is gebeurd met een fietspad en de spoor- en trambaan bij snelweg A10. Serphos is erg blij met de medewerking van Rijkswaterstaat, ProRail, het Amsterdamse vervoerbedrijf GVB en de gemeente Amsterdam.
De koorden zijn vervolgens opgeborgen naast de weg in zogenaamde eroev -kasten. ,,De weg kan daarmee altijd weer worden afgesloten. Waar de kasten staan, vertel ik niet. We willen natuurlijk niet dat vandalen ze vernielen. Elke vrijdag controleren rabbijnen de kasten of alles nog in orde is. Zo niet, en het blijkt niet gemakkelijk te repareren, dan is het op sabbat verboden om iets te dragen.'' Volgens hem zijn er op verschillende bruggen in Amsterdam nog dergelijke kasten te vinden uit de tijd dat een andere grens werd aangehouden.
De A10 is niet afgesloten geweest. Ook daarvoor is weer een inventieve oplossing gevonden. ,,Een boog met ANWB-borden die helemaal over de weg loopt fungeert als portaal. Die toegang geeft tot het gebied net zoals een stadspoort dat vroeger deed.''
Om het herstel van de eroev te vieren, is op de eerste sabbat meteen een grote picknick georganiseerd in een van de speeltuinen van Buitenveldert.
