Herziene Statenvertaling nadert eindfase

[Auto]

O ja.
Blijf je dan niet het probleem houden dat restauratiewerk op een gegeven moment ècht uitgeput is?

Hoe lang denk je dat de HSV in omloop blijft?

En op welke kansels zal de hsv straks komen?

Als synode van CGK het goedkeurd dan zullen verschillende CGK's het gaan gebruiken. En ik denk de gemeenten in de PKN behorende bij Gereformeerde Bond

[Marnix]

Typisch Nederlands
In Vrouw des huizes beschrijft historica Els Kloek de rol van de Nederlandse vrouw in huis vanaf de late middeleeuwen. Het begrip 'huisvrouw' ontstond in de vijftiende eeuw en verving het woord 'wijf', dat 'vrouw van' betekende (Neeltje Dirksdr., wijf van Jan Willemsz.). Volgens Els Kloek is het typisch Nederlands om een echtgenote als huisvrouw aan te duiden - in andere talen vond ze het niet terug. In de Delftse Bijbel van 1477, vertaald uit het Latijn, stond nog 'Wie sal vinden een starc wijf?' (Spreuken 31), maar in de Statenvertaling van 1637 werd het 'Wie zal een deugdelijke huisvrouw vinden?'. In de oorspronkelijke, Hebreeuwse, tekst staat esjèt chajil , ofwel 'vrouw van kracht'. De Nieuwe Bijbelvertaling (2004) maakt er weer 'sterke vrouw' van.

Hebben de Statenvertalers hier tijdgeest-gebonden vertaald?

Ja. Toen had "huisvrouw" in een andere betekenis. Op zich toen dus een prima vertaling, je kan de vertalers niets verwijten. We moeten alleen wel constateren dat taal verandert en de betekenis van dit woord ook veranderd is.... van "echtgenote van" naar vrouw die het huishouden doet. Omdat die betekenis de inhoud geen recht doet is het goed om dat woord in de SV en de oude formulieren aan te passen. En dat geldt voor meer woorden. "Maagd / dienstmaagd" is ook als voorbeeld genoemd. Vroeger was dat woord veel breder dan nu en is een andere woordkeuze ook gewenst, omdat anders de inhoud van de Bijbel niet meer goed in onze taal overkomt. En natuurlijk geldt dat niet overal, er is een verschil tussen dienstmaagd, de 10 maagden en bijvoorbeeld een tekst als "de maagd zal zwanger worden en een zoon baren", in het laatste geval wordt denk ik wel verwezen naar de maagdelijke staat, in de eerste twee gevallen niet.

[Zita]

O ja.
Blijf je dan niet het probleem houden dat restauratiewerk op een gegeven moment ècht uitgeput is?

Hoe lang denk je dat de HSV in omloop blijft?

En op welke kansels zal de hsv straks komen?

Als synode van CGK het goedkeurd dan zullen verschillende CGK's het gaan gebruiken. En ik denk de gemeenten in de PKN behorende bij Gereformeerde Bond

op onze PKN-kansel wordt de Herziene Statenvertaling al zoveel mogelijk gebruikt. Gastpredikanten wordt altijd verzocht de HS te gebruiken, maar da's met wisselend resultaat.

[Tiberius]

3. De vertaalmethode van de SV heeft het niet in de weg gestaan dat de SV in ons land ingeburgerd is geweest en ook goed werd begrepen onder ons volk. Het is dan ook een drogreden om te denken dat een andere vertaalmethode ter wille van verstaanbaarheid noodzakelijk is. Dat is alleen nodig voor mensen die er weinig werk van maken de Bijbel te lezen of eventueel de echt minder bedeelden (verstandelijk gehandicapten of jonge kinderen).

Daar heb je helemaal gelijk in. Toch meen ik dat er sinds 1995 een beslissende wissel is omgegaan wat de Nederlandse taal en de verstaanbaarheid betreft. De opkomst van de moderne massacommunicatie heeft onze taal en de verstaanbaarheid ervan definitief en beslissend van karakter doen veranderen, m.n. voor de generatie 1990 en daarna.
En voor die groep hou ik staande wat ik al eerder schreef:
Het staat voor mij nog niet voor 100% als een paal boven water dat de vertaalmethode van de SV de enige methode is, waardoor de boodschap van Gods Woord helder en betrouwbaar tot ons komt. Dat wordt wel veronderstelt door te zeggen dat ze brontekstgetrouw zijn, maar je kunt de argumentatie ook omdraaien. Misschien is die brontekstgetrouwheid nu wel een vertaalmethode, die ervoor zorgt dat de boodschap van Gods Woord niet meer helder en betrouwbaar bij de lezers komt. Stel dat dat zo is, dan moeten we toch een vertaalmethode kiezen die de boodschap wel meer helder en betrouwbaar naar de lezer brengt.

Je brengt dit in één van je vorige post ook al naar voren, maar ik meen dat brontekstgetrouwheid de beste vertaalmethode is.
Het gaat namelijk niet om menselijke bewoordingen, maar om de woorden die de Heilige God tot ons spreekt. Het heeft Hem behaagt om in de (momenteel dode) talen Hebreeuws en Grieks (+ een weinig Aramees) tot ons te spreken. Dan is het onze plicht, c.q. die van de vertalers, om daar zo dicht mogelijk op te blijven, ook al kost dat iets meer moeite van de kant van de lezer. Ik verwijs daarbij graag naar de uitspraak van Luther, jou welbekend, dat hij liever de Duitse taal geweld aan doet, dan Gods Woord.
Vertalen is sowieso al concessies doen aan het origineel, laat staan als je dan ook nog eens de brontekstgetrouwheid los gaat laten ten bate van de leesbaarheid.
Vandaar dat ik niet mee kan met het gekozen vertaalprincipe (nog los inderdaad van het feit, dat men doet alsof het een herziening is met dezelfde vertaalmethodes als de Statenvertalers).

Dit laat overigens onverlet, dat ik het eens ben met een taalkundige herziening, te beginnen wellicht bij de lijst van Wim (niet cynisch bedoeld!) of een andere, uitgebreidere lijst. Verouderde woorden en zinsconstructies kunnen wat mij betreft gewoon gemoderniseerd worden.

Maar als ik dit zo lees, ligt jouw en mening visie heel erg dicht tegen elkaar aan hoor...

Wat vind je precies mijn mening en wat mijn visie? Wat is überhaupt het verschil?

[Luther]

Maar als ik dit zo lees, ligt jouw en mening visie heel erg dicht tegen elkaar aan hoor...

Wat vind je precies mijn mening en wat mijn visie? Wat is überhaupt het verschil?

Nee, sorry
Ik wilde gaan schrijven: liggen jouw en mijn visie dicht tegen elkaar aan...

[Tiberius]

Maar als ik dit zo lees, ligt jouw en mening visie heel erg dicht tegen elkaar aan hoor...

Wat vind je precies mijn mening en wat mijn visie? Wat is überhaupt het verschil?

Nee, sorry
Ik wilde gaan schrijven: liggen jouw en mijn visie dicht tegen elkaar aan...

Ok, maar dat matcht toch niet echt met deze opmerking van je:
Het staat voor mij nog niet voor 100% als een paal boven water dat de vertaalmethode van de SV de enige methode is, waardoor de boodschap van Gods Woord helder en betrouwbaar tot ons komt. Dat wordt wel veronderstelt door te zeggen dat ze brontekstgetrouw zijn, maar je kunt de argumentatie ook omdraaien. Misschien is die brontekstgetrouwheid nu wel een vertaalmethode, die ervoor zorgt dat de boodschap van Gods Woord niet meer helder en betrouwbaar bij de lezers komt. Stel dat dat zo is, dan moeten we toch een vertaalmethode kiezen die de boodschap wel meer helder en betrouwbaar naar de lezer brengt.

[Luther]

Maar als ik dit zo lees, ligt jouw en mening visie heel erg dicht tegen elkaar aan hoor...

Wat vind je precies mijn mening en wat mijn visie? Wat is überhaupt het verschil?

Nee, sorry
Ik wilde gaan schrijven: liggen jouw en mijn visie dicht tegen elkaar aan...

Ok, maar dat matcht toch niet echt met deze opmerking van je:
Het staat voor mij nog niet voor 100% als een paal boven water dat de vertaalmethode van de SV de enige methode is, waardoor de boodschap van Gods Woord helder en betrouwbaar tot ons komt. Dat wordt wel veronderstelt door te zeggen dat ze brontekstgetrouw zijn, maar je kunt de argumentatie ook omdraaien. Misschien is die brontekstgetrouwheid nu wel een vertaalmethode, die ervoor zorgt dat de boodschap van Gods Woord niet meer helder en betrouwbaar bij de lezers komt. Stel dat dat zo is, dan moeten we toch een vertaalmethode kiezen die de boodschap wel meer helder en betrouwbaar naar de lezer brengt.

Jawel hoor, want als oplossing voor bovengenoemd probleem, vind ik jou oplossing ook een aceptabele. Je schrijft:

Dit laat overigens onverlet, dat ik het eens ben met een taalkundige herziening, te beginnen wellicht bij de lijst van Wim (niet cynisch bedoeld!) of een andere, uitgebreidere lijst. Verouderde woorden en zinsconstructies kunnen wat mij betreft gewoon gemoderniseerd worden.

[Gian]

De HSV wordt in dec. gepresenteerd. Is de Herziene Bijbel dan al uitgegeven, of is dat pas na de presentatie?

[refo]

En de HEERE God had den mens geformeerd uit het stof der aarde, en in zijn neusgaten geblazen de adem des levens; alzo werd de mens tot een levende ziel.

"Had geformeerd" staat niet in de grondtekst.

[Hendrikus]

De HSV wordt in dec. gepresenteerd. Is de Herziene Bijbel dan al uitgegeven, of is dat pas na de presentatie?

Je mag er van uit gaan dat men iets presenteert dat bij de presentatie ook te koop is.
In De Wekker verscheen in december een artikel dat begon met de volgende zin: Naar verwachting ligt volgend jaar rond deze tijd de Herziene Statenvertaling (HSV) in de winkel. Dat duidt ook op verschijning begin december.

[Gian]

En de HEERE God had den mens geformeerd uit het stof der aarde, en in zijn neusgaten geblazen de adem des levens; alzo werd de mens tot een levende ziel.

"Had geformeerd" staat niet in de grondtekst.

Wat staat er dan wel?
En de Heere God den mens uit het stof der aarde, ....?

[Marnix]

Naardense Bijbel:

Dan formeert de Ene, God,
de roodbloedige mens
van stof uit de bloedrode grond
en blaast in zijn neusgaten
ademhaling van leven;
zo wordt de roodbloedige mens
tot lijf-en-ziel
in leven.

[JolandaOudshoorn]

Velen vragen zich af wat een goede Bijbelvertaling is.

Om die vraag te beantwoorden is het van belang te weten hoe onze Bijbelvertalingen zijn ontstaan.

De eerste vertalingen
Het Eerste Testament (de Hebreeuwse Bijbel of Tenach) is vrijwel geheel in het Hebreeuws geschreven. Slechts enkele gedeelten zijn Aramees. (Aramese Bijbelgedeelten zijn: Genesis 31:47, Jeremia 10:11, Daniël 2:4b-7:28 en Ezra 4:8-6:18 en 7:12-26.)
Toen het Grieks in het Oost-Romeinse Rijk de voertaal werd, maakten de Joden ca. 200 voor Christus de Septuaginta, een Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel. Deze wordt in het Nieuwe Testament vaak geciteerd omdat het Nieuwe Testament ook in het Grieks is geschreven.

Twee eeuwen later begonnen de Joden de Hebreeuwse Bijbel eveneens naar het Aramees te vertalen, de taal die de Joden in Babel en in delen van Israël spraken. Deze vertalingen, Targoemiem genaamd zijn verklarende vertalingen, die goed inzicht geven in hoe de Bijbel in de eerste eeuw werd geïnterpreteerd. De Targoemiem bevatten veel concepten die we kennen uit het Nieuwe Testament: het evangelie, het koninkrijk Gods, de Messias van het koninkrijk, het Levende Woord en de gemeente van Sion (He­breeën 12:22 en 23).

Toen de jonge kerk zich naar het westen uitbreidde, waar het Latijn de belangrijkste voertaal was, werden er van de Septuaginta en het Nieuwe Testament Latijnse vertalingen gemaakt. Deze worden de Vetus Latina genoemd. Aan het begin van de vijfde eeuw werd er in opdracht van paus Damasus een nieuwe Latijnse vertaling gemaakt, die niet de Septuaginta, maar de Hebreeuwse Bijbel als brontekst voor het Eerste Testament gebruikte. Deze vertaling kreeg de naam Vulgata. De rooms-katholieke kerk stond niet toe dat er nog een andere Bijbel werd gebruikt of dat de Vulgata werd vertaald. Hierdoor bleef Gods Woord voor de gewone man, die geen Latijn kende, onbereikbaar.

De prijs voor het vertalen
Vanaf 1080 werden er regelmatig pogingen onderrnomen om de Bijbel te vertalen. Officieel werd dit door Paus Innocentius IV in 1252 verboden. Velen die zich niet aan dit verbod hielden eindigden op de brandstapel. In 1380 produceerde John Wycliffe, een theoloog uit Oxford de eerste handgeschreven Engelse vertaling van de Latijnse Bijbel. Eveneens toonde hij aan dat sommige lerin­gen van de rooms-katholieke kerk in strijd waren met Gods Woord. Jaren na zijn dood liet de kerk de botten van Wycliffe opgraven en in de Theems werpen. Zijn boeken en Bijbelvertalingen werden verbrand.

Hoewel er al enige Duitse Bijbelvertalingen bestonden, was het Maarten Luther die als eerste de Bijbel vanuit de oorspronkelijke talen naar het Duits vertaalde. Hij zei over de brontekst van de Bijbel: “De Hebreeën drinken rechtstreeks uit de bron, de Grieken drinken water uit de stroom die uit die bron komt (de Septuaginta), maar de Latijnstaligen drinken uit de modderpoelen.” Hij vond dat een vertaling van een vertaling Gods Woord verwaterde. In 1534 voltooide hij zijn werk. Later werd het in andere talen over­gezet, waaronder het Nederlands.

Een andere bekende vertaler was de Engelse theoloog William Tyndale, die aan het begin van de 16e eeuw de Bijbel vanuit de oorspronkelijke talen naar het Engels vertaalde. Hij liet deze ook drukken waardoor de Bijbel voor veel meer mensen toegankelijk werd.


Tyndale voegde verschillende nieuwe woorden toe aan de Engelse taal, waaronder: Passover (Pascha), Atonement (= at + onement = verzoening) en scapegoat (zondebok). Ook rekende hij af met bepaalde uitdrukkingen. Zo verving hij bisschop door op­ziener en kerk door gemeente. Zijn werk werd de basis van veel Bijbelvertalingen. De Engelse bisschop Stokesley liet hem in België gevangennemen. In 1536 stierf hij in Vilvoorde (België) op de brandstapel. Voordat Tyndale stierf riep hij uit: "Heer open de ogen van de koning van Engeland!" Zijn gebed werd verhoord. Binnen vier jaar verschenen er vier Engelse Bijbelvertalingen die allemaal op zijn werk waren gebaseerd en in het jaar 1611 verscheen de officiële Engelse King James Bijbel.

Nederlandse Bijbelvertalingen
De eerste gedrukte Nederlandse Bijbel is de Delftse Bijbel. Deze werd in 1477 gedrukt en was ook het eerste gedrukte Nederland­stalige boek. Het was echter nog wel een vertaling uit het Latijn.

De eerste 2 verzen van deze Bijbelvertaling zagen er zo uit:

Inden beghin sciep God hemel ende aerde. Mer die aerde was onnut ende ydel: ende donckerheden waren op die aensichten des afgronts. Ende Goods gheest was ghedraghen bouen den wateren.

De Statenvertaling, uit 1618 is de eerste officiële Nederlandstalige Bijbel die rechtstreeks uit het oorspronkelijke Grieks en Hebreeuws is vertaald. Later volgden er andere Nederlandse vertalingen die allen uitgingen van de oorspronkelijke talen van de Bijbel.

Hoewel er enig verschil is tussen de Nederlandse vertalingen, omdat er soms afwijkende handschriften zijn gebruikt of omdat de ene vertal­ing letterlijk vertaalt terwijl de andere wat meer verklaart of moderner Nederlands gebruikt, zijn er geen echt slechte vertalingen. On­danks het ruime aanbod van goede vertalingen, bestaat er ook geen allerbeste vertaling. Dit komt vooral omdat de vertalers een keuze moeten maken bij het vertalen van een Grieks of Hebreeuws woord. Soms heeft een woord wel 6 of 7 betekenissen in het Neder­lands. Neem bijvoorbeeld het Griekse woord pneuma. Dit kan met de volgende woorden worden vertaald: wind, adem, geest, ziel, gezindheid en invloed. Het woord kan worden gebruikt voor de menselijke geest, de levensadem, een engel, de Heilige Geest, en zelfs voor een boze geest. De vertaler zal dus aan de hand van de context steeds een keuze moeten maken. Aangezien het Grieks en het Hebreeuws geen hoofdletters kennen zal de vertaler ook hier een keuze moeten maken. Om dus goed te begrijpen wat er door de Bijbelschrijvers is bedoeld zullen we meer dan een vertaling moeten gebruiken.

Wel moeten we in het achterhoofd houden dat de meeste moderne Bijbelvertalingen, waaronder ook de Joodse vertalingen, zoals van Dasberg en Onderwijzer, niet letterlijk vertalen. Ze proberen om de tekst in begrijpelijk Nederlands weer te geven, maar hebben als nadeel dat nuances nogal eens verloren gaan of dat woorden of zinsdelen worden weggelaten. Hoewel de 'volmaakte vertaling' niet bestaat, zijn er een aantal vertalingen die heel dicht bij het Hebreeuws en het Grieks blijven. Voor Bijbelstudie zijn deze vertalingen van groot belang. Allereerst is daar de Statenvertaling, die als nadeel heeft dat de tekst, voor mensen die niet met de Bijbel zijn opgegroeid, moeilijk is te begrijpen. Sinds kort is er de Herziene Statenvertaling, die in een aantal gevallen een verbetering is op de eerdere uitgaven van de Statenvertaling. In het Engels is de Youngs Literal translation heel geschikt voor Bijbelstudie. Deze verschillende vertalingen zijn te vinden op onze pagina met links.

Tips voor het lezen van de Bijbel
Lees regelmatig (hardop) in een andere Bijbelvertaling of anderstalige Bijbeluitgaven. Dit werkt verfrissend en verdiept het inzicht. Vergeet bij het lezen de hoofdstukken, verzen, pericopen en opschriften (die zijn pas 500 jaar geleden toegevoegd). Lees Bijbelboeken altijd zoveel mogelijk in hun geheel. Gebruik voor studie altijd de (herziene) Statenvertaling naast de andere vertalingen. Voor onderzoek van de Hebreeuwse en Griekse woorden zijn de Strongnummers onmisbaar. Zie hiervoor het artikel over de Strongnummers.

Verklaar vanuit de context, de context van het boek als geheel en de Bijbel als geheel.
Zoek zoveel mogelijk de verwijsteksten op die in veel Bijbeluitgaven zijn te vinden, of gebruik een concordantie of Bijbelsoftware.
Om de Bijbel goed te kunnen bergrijpen is in een aantal gevallen de kennis van de taal, de cultuur of de geografie van belang. Gebruik daarom een Bijbelse Encyclopedie, zoals van Prof. W.H. Gispen, evenals een Bijbelse atlas en goede Bijbelbelverklaringen, zoals de In de Ruimte Bijbel, David Stern's New Testament Commentary, Dächsel & van Lingen en Jamieson & Fauset.

[jvdg]

Ik vind dit een leerzaam citaat, Jo.
Waar heb je het opgedolven?

[JolandaOudshoorn]

Ik vind dit een leerzaam citaat, Jo.
Waar heb je het opgedolven?

Bij deze website, zoek in artikelen!
http://www.petersteffens.nl/