Voorbereiding op de kerkdienst

Gebruikersavatar
Mara
Berichten: 17965
Lid geworden op: 15 Jun 2010, 15:54

Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Mara » 14 Jun 2019, 11:09

Praten in de kerk Het was onlangs weer goed raak, beter nog: goed mis. Voor de dienst speelde het orgel, maar het gepraat van mensen was aanzienlijk sterker. Even later klonken er indrukwekkende woorden, onder meer voor de nood van de wereld. Ik had een ellendig gevoel. Waarom niet meer stijl in de eredienst? Waarom niet een geconcentreerde aandacht, een oefening in devotie? Stilte kan heilzaam zijn. „Luister naar de stilte. God laat zich daar aan niemand onbetuigd" (K.H. Miskotte). „In de Bijbel is de stilte de oogster van vergeten schoven" (A. Néher). Dr. Anton van der Horst, musicus van professie, was ook organist in een van de Amsterdamse kerken. Op deze wijze investeerde hij zichzelf en zijn muzikale gaven in de eredienst. Hij zou de stelregel van onze organist in Beekbergen, Levien de Kam, van harte beamen: „Het beste voor de Liefste".

De eredienst is een plaats van ontmoeting. Hier en zo wil de Heilige God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, met mensen samenkomen en samenwonen. In deze geladen atmosfeer ontmoeten mensen ook elkaar als „huisgenoten van God" (Efeze 2 : 19).Anton van der Horst bespeelde op een zondagmorgen het monumentale orgel, ter voorbereiding van de dienst. Hij zat op de galerij, zodanig dat hij zijn gezicht een kwartslag hoefde te draaien om zicht te hebben op de kerkgangers. Een gordijntje maakte scheiding tussen hen, beneden, en hem, daarboven. Er werd in de kerk luidruchtig gepraat. De mensen hadden elkaar blijkbaar veel te vertellen, dat niet of nauwelijks wachten kon. Het stoorde Van der Horst in zijn concentratie en in zijn voorbereidend werk. Hij trok een paar extra registers open om het geroezemoes te overstemmen. De mensen begonnen luider te praten om elkaar toch te kunnen verstaan. De organist maakte nog meer volume, maar de kerkgangers deden iets soortgelijks.

Opeens viel het orgel stil, terwijl het nog ruim voor tienen was. De aanwezigen keken verschrikt naar boven. Zou de organist onwel zijn geworden? Van der Horst schoof het gordijntje opzij en vroeg met luide stem: „Gemeente, stoor ik u met mijn orgelspel? " Er viel een ademloze stilte. Hoe moetje op zo’n vraag, die vooral een hartenkreet is, reageren? Ik weet niet hoe het verder is gegaan in die Amsterdamse kerk. De vraag van Van der Horst geeft in ieder geval te denken. Hoe bereidt een doorsnee-kerkganger zich voor op de dienst? Ik ben er niet gerust op. Is er überhaupt wel sprake van enige voorbereiding? Jaren geleden - als je dat schrijft, word je echt een beetje oud! - stond achterin onze Psalm- en Gezangboeken een kleine verzameling kerkelijke en huiselijke gebeden. Onder meer dit gebed, met het oog op de bediening van het Woord in de zondagse eredienst: „En overmits het U behaagt, dat men bidde voor alle mensen, wij bidden U dat Gij Uwen zegen strekken wilt over de leer van Uw heilig Evangelie, opdat het overal verkondigd en aangenomen worde". Ik noem hierbij enkele regels van een voorganger, wiens geschriften heel veel voor mij betekenen, dr. Jan Koopmans, tot aan zijn gewelddadige dood (maart 1945) predikant in Amsterdam. Met het oog op de lofzang van Maria (Lucas 1 : 46-55) schrijft hij over de voorganger, wiens prediken een getemperde lofzang dient te zijn: de prediking is „elke keer opnieuw een evenement, een viering van het goddelijk Woord, een feest in de gemeente. Zo moet de prediker het verstaan: nooit gaat het wonder er af, de huivering en de vervoering, de angst en de verrukking zijn elke zondag nieuw".

Ten aanzien van de gemeente schrijft Koopmans in ditzelfde verband: „En zo moet zich ook de gemeente begeven tot haar wekelijkse vreugde, niet in die goedkope stemming, waarin wij naar de kerk plegen te gaan, maar in het verlangen de oude en nieuwe dingen te aanschouwen, die uit het Woord oplichten, in de blijdschap om het nooit verouderend wonder van déze gemeenschap met God en alle heiligen, in een onuitsprekelijke dankbaarheid voor deze zo sobere en zo geweldige wijze van Godsverering". (Laatste Postille, 18). Deze woorden gelden niet alleen de prediking, maar het geheel van de eredienst, inclusief de voorbereiding. Moet het dan doodstil zijn in de kerk, ook vóór de dienst? Merkwaardig dat we de stilte associëren met de dood. Dat is onthullend en onthutsend. We zijn de stilte ontwend. Ik dank aan een gedicht van Jaap Zijlstra: Vriendschap. Twee goede vrienden heb ik verloren: stilte mijn tweelingbroer, eenzaamheid mijn boezemvriend. Twee slechte vrienden heb ik gewonnen: rumoer mijn reisgenoot, lawaai mijn levensgezel. Daarmee heb ik, lieve Vader, de vriendschap met U op het spel gezet, zo niet verspeeld. Wat ben ik een dwaas. Help mij, vraag ik U, de slechte vrienden te mijden, gewelddadig als ze zijn. Wakker de vlam aan, de kleine vlam van de hoop, dat ik mijn goede vrienden hervind, stilte en eenzaamheid. En dat ik hervind - Gij zijt de Getrouwe - de stille omgang met U, de uitgesproken vriendschap.

Er is ook een gevulde stilte, zwanger van verwachting, van nieuw leven. Misschien vindt de welwillende lezer dat ik schromelijk overdrijf. De kerk, de kerkdienst heeft ook iets van een huisgezin, waar het gezellig dient te zijn. Mensen zien elkaar, wisselen nieuwtjes en andere wetenswaardigheden uit, zitten genoeglijk te praten in afwachting van de dienst die staat te komen. Deze en dergelijke overwegingen klinken mij niet vreemd in de oren. Misschien hebben we ook wel iets legitiems, maar toch... Ik denk dat dit alles niet in de schaduw kan staan van twee andere kernwoorden, die met de stilte verweven zijn, daaruit geboren worden. Soms gebeurt het nog dat mensen elkaar voor en in de dienst „goede aandacht" wensen. Andacht is ook het Duitse woord voor godsdienstoefening. Om werkelijk aandachtig te zijn, is voorbereiding noodzakelijk. Dit kostbare geschenk komt je niet zomaar aanwaaien.

Gave en opgave - in deze volgorde - zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Devotie is een woord dat vrijwel verdwenen is uit ons spraakgebruik. Misschien hebben onze Rooms-katholieke broeders en zusters er nog weet van, al bekruipt mij ook hier de twijfel. In hun erediensten sluipt ook een vorm en mate van gezelligheid binnen die mij bepaald niet aanspreekt. Het lijkt verdacht veel op kneuterigheid.,, Moet kunnen", zeggen we dan, met een royaal gebaar om alles op te schonen, zelfs ook op te leuken. Soms overvalt mij een stuk bitterheid, maar ik besef dat dit niet vruchtbaar is. Devotie betekent - volgens Van Dale - vroomheid, vrome
toewijding. Vroomheid heeft ook het karakter van dapperheid. Wellicht moeten we opnieuw de durf, het lef hebben om te pleiten, op gepaste wijze te vechten voor stijl, ook en vooral in de eredienst. Als ons gepraat vooraf enigszins rijmt met de grote woorden die we vervolgens horen, zeggen en zingen, heb ik vrede mee. Als ze weinig of niets met elkaar gemeen hebben, laten we dan stil zijn. Wellicht zullen we dan zélf ervaren dat de rijkdom van aandacht en devotie zo groot is, dat we elkaar met onze manieren in de rol van armoedzaaiers houden. Ook in dit opzicht is toerusting noodzakelijk. Niet om elkaar te betuttelen, maar om te leren en te beleven wat in een van de Psalmen staat: Hoe lieflijk straalt zijn schoonheid van omhoog Hier weidt mijn ziel met een verwonderd oog aanschouwende hoe schoon en zuiver is, zijn licht, verlichtende de duisternis (Psalm 27 : 2 berijmd) Naar mijn indruk stelt onze collega hier een wezenlijk onderwerp aan de orde. We voegen er graag nog dit aan toe: wat voor de kerk geldt, geldt voor de consistorie niet minder. Genoeg stof om over na te denken en er lering uit te trekken!

Ds. G.W. Marchal, Beekbergen

Misschien een discussiepunt? Wanneer begint de voorbereiding, pas als je in de kerk aangekomen bent? Als je wakker wordt? Of mogelijk de avond ervóór?
Twijfel nooit in het donker aan wat God je in het licht liet zien.

DDD
Berichten: 11233
Lid geworden op: 11 Jul 2012, 17:48

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor DDD » 14 Jun 2019, 12:00

Ik vind het wel een mooi artikel. Voor beide standpunten is iets te zeggen. Ik vind het het mooiste als je praatjes maakt voorafgaande en aan het einde van de dienst op het kerkplein of in de gang al dan niet met koffie maar ik vind het ook belangrijk om een kort gesprek te kunnen hebben met de mensen in de buurt.

Maar zoals ik al zeg, het is nogal persoonsgebonden en de context verschil ook erg. Er zijn ook kerken waar helemaal niet zoveel gekletst wordt.

Verder lees ik altijd het bijbelgedeelte van de vorige dienst nog eens door, en soms mijn aantekeningen daarbij.

Zeeuw
Berichten: 2239
Lid geworden op: 19 Sep 2018, 08:28

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Zeeuw » 14 Jun 2019, 13:43

DDD schreef:Ik vind het wel een mooi artikel. Voor beide standpunten is iets te zeggen. Ik vind het het mooiste als je praatjes maakt voorafgaande en aan het einde van de dienst op het kerkplein of in de gang al dan niet met koffie maar ik vind het ook belangrijk om een kort gesprek te kunnen hebben met de mensen in de buurt.

Maar zoals ik al zeg, het is nogal persoonsgebonden en de context verschil ook erg. Er zijn ook kerken waar helemaal niet zoveel gekletst wordt.

Verder lees ik altijd het bijbelgedeelte van de vorige dienst nog eens door, en soms mijn aantekeningen daarbij.


Bij ons wordt er vaak kort iets gewisseld. Verder vooral al wat vooruit lezen, schriftjes klaar leggen etc. Nu ken ik kerken waar de gewoonte is erg vroeg te komen ivm ‘een goed plekje’. Bij ons is dat niet zo. De lange wachttijd lokt dan wellicht gesprek uit.

Gebruikersavatar
Terri
Berichten: 1828
Lid geworden op: 21 Nov 2009, 21:53

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Terri » 14 Jun 2019, 16:17

Bij ons speelt het op dit moment ook. Te veel gepraat en erg luid.
Ooit sprak de organist toen hem gevraagd werd om 'wat te spelen' terwijl mensen in de rij stonden voor een speciale begroeting, (en er stevig gebabbeld werd) "ik ben geen draaiorgel!"
We zoeken naar een evenwichtig concept.

Online
Gebruikersavatar
Hendrikus
Berichten: 14792
Lid geworden op: 10 Apr 2004, 09:37

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Hendrikus » 14 Jun 2019, 17:14

In Skandinavische landen, maar ook in Duitsland, maak ik vaak mee dat de gemeente samenkomt zonder achtergrondmuziek. Er is ruimte voor onderling contact, een groet, vragen naar de welstand, maar dat gebeurt op gedempte toon. Een paar minuten voor de officiële aanvangstijd komen predikant en kerkenraad binnen en gaan op hun plek zitten. Pas dan wordt er een kort en zorgvuldig gekozen, bij de tijd van het kerkelijk jaar passend orgelwerk gespeeld, waarnaar aandachtig geluisterd wordt door iedereen. En dan begint de dienst.

Bij evensongs in Engeland zie je vaak dat dat
het uitleidend orgelspel ook zittend wordt beluisterd en dat men pas daarna vertrekt. Wie meteen na de dienst wil vertrekken, wordt verzocht dat op zodanige wijze te doen dat degenen die het uitleidend orgelspel willen beluisteren niet gehinderd worden.

Dat vind ik een mooie gewoonte. Het Nederlandse gekakel vóór en na de dienst vind ik gewoon genant. Niet alleen voor de organist die z'n best doet, maar voor iedereen.
~~Soli Deo Gloria~~

DDD
Berichten: 11233
Lid geworden op: 11 Jul 2012, 17:48

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor DDD » 14 Jun 2019, 22:38

Is achtergrondmuziek op de piano of met een strijkersensemble ook genant?

Online
Gebruikersavatar
Hendrikus
Berichten: 14792
Lid geworden op: 10 Apr 2004, 09:37

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Hendrikus » 14 Jun 2019, 23:08

DDD schreef:Is achtergrondmuziek op de piano of met een strijkersensemble ook genant?

Waar begint de kerkdienst met achtergrondmuziek van een strijkersensemble? Daar wil ik wel eens naar toe om het te ervaren :hum
~~Soli Deo Gloria~~

DDD
Berichten: 11233
Lid geworden op: 11 Jul 2012, 17:48

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor DDD » 14 Jun 2019, 23:15

Wij hadden het hier over de periode vóór de kerkdienst.

Soms is er dan een combo, elders een organist. Ik zie niet veel verschil met pianomuziek bij een bruiloft.

Je zou natuurlijk kunnen zeggen dat de muziek vóór de kerkdienst de harten opwaarts in de hemel moet verheffen, maar het komt evengoed voor dat de muzikale bijdrage zorgt voor ongewenste spierspanningen.

Gebruikersavatar
Zonnebloem
Berichten: 10
Lid geworden op: 11 Jun 2019, 09:52

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Zonnebloem » 15 Jun 2019, 09:34

Hendrikus schreef:In Skandinavische landen, maar ook in Duitsland, maak ik vaak mee dat de gemeente samenkomt zonder achtergrondmuziek. Er is ruimte voor onderling contact, een groet, vragen naar de welstand, maar dat gebeurt op gedempte toon. Een paar minuten voor de officiële aanvangstijd komen predikant en kerkenraad binnen en gaan op hun plek zitten. Pas dan wordt er een kort en zorgvuldig gekozen, bij de tijd van het kerkelijk jaar passend orgelwerk gespeeld, waarnaar aandachtig geluisterd wordt door iedereen. En dan begint de dienst.

Bij evensongs in Engeland zie je vaak dat dat
het uitleidend orgelspel ook zittend wordt beluisterd en dat men pas daarna vertrekt. Wie meteen na de dienst wil vertrekken, wordt verzocht dat op zodanige wijze te doen dat degenen die het uitleidend orgelspel willen beluisteren niet gehinderd worden.

Dat vind ik een mooie gewoonte. Het Nederlandse gekakel vóór en na de dienst vind ik gewoon genant. Niet alleen voor de organist die z'n best doet, maar voor iedereen.


Zo zou ik het fijn vinden. Zoals jij het beschrijft. Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Gebruikersavatar
Mara
Berichten: 17965
Lid geworden op: 15 Jun 2010, 15:54

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Mara » 15 Jun 2019, 09:47

Zonnebloem schreef: Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Echt waar? :oO
Bij ons speelt het orgel zacht en ik geniet er altijd van. Soms praat ik even met iemand die naast me zit, maar ik vind het ook niet erg om alleen te zitten en te luisteren. Meestal wordt één van de te zingen liederen gespeeld met variatie.
Voor mij is het juist een goede inleiding tot de dienst.
Twijfel nooit in het donker aan wat God je in het licht liet zien.

Gebruikersavatar
Klavart
Berichten: 556
Lid geworden op: 24 Jun 2015, 08:36

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Klavart » 15 Jun 2019, 10:03

Zonnebloem schreef:Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Waarom wil je het orgelspel ontwijken?

Geytenbeekje
Berichten: 710
Lid geworden op: 26 Jun 2018, 21:37

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Geytenbeekje » 15 Jun 2019, 10:06

Klavart schreef:
Zonnebloem schreef:Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Waarom wil je het orgelspel ontwijken?

Kan ik jouw orgelspel horen via kerkdienstgemist.nl ?

Online
Gebruikersavatar
Hendrikus
Berichten: 14792
Lid geworden op: 10 Apr 2004, 09:37

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Hendrikus » 15 Jun 2019, 11:16

Klavart schreef:
Zonnebloem schreef:Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Waarom wil je het orgelspel ontwijken?

Soms zou je inderdaad willen dat er een uit-knop op zat :modo
~~Soli Deo Gloria~~

Geytenbeekje
Berichten: 710
Lid geworden op: 26 Jun 2018, 21:37

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Geytenbeekje » 15 Jun 2019, 11:17

Hendrikus schreef:
Klavart schreef:
Zonnebloem schreef:Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Waarom wil je het orgelspel ontwijken?

Soms zou je inderdaad willen dat er een uit-knop op zat :modo

Kan ik een keer jouw orgelspel horen ?
kan dat via kerkdienstgemist.nl ?

Gebruikersavatar
Zonnebloem
Berichten: 10
Lid geworden op: 11 Jun 2019, 09:52

Re: Voorbereiding op de kerkdienst

Berichtdoor Zonnebloem » 15 Jun 2019, 11:28

Geytenbeekje schreef:
Hendrikus schreef:
Klavart schreef:
Zonnebloem schreef:Ik kom altijd op het nippertje in de kerk omdat ik het orgelspel wil ontwijken.

Waarom wil je het orgelspel ontwijken?

Soms zou je inderdaad willen dat er een uit-knop op zat :modo

Kan ik een keer jouw orgelspel horen ?
kan dat via kerkdienstgemist.nl ?


We hebben verschillende getalenteerde organisten. Maar ik houd niet van orgelmuziek. Een van onze organisten speelt vaak Bach. Dat vind ik, al ben ik geen orgelliefhebber, wel mooi om naar te luisteren.


Terug naar “Kerk en Cultuur - Algemeen”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Google [Bot], Herman en 0 gasten