Natuurlijk mag zo'n uitdrukking in beginsel vervangen worden.Luther schreef:Anders wordt het met de uitdrukking: "En Samuël maakte zich op en ging af..."
"Maakte zich op" lijkt me geen theologisch kernbegrip en heeft een totaal andere betekenis. Ik merk steeds vaker gegniffel als dit in de klas gelezen wordt. Is dit niet gewoon een uidrukking die in onbruik is geraakt, en vervangen mag worden?
Echter: de associatie die aan deze uitdrukking gegeven is/wordt, is bewust opgeroepen.
Toen ik jong was, maakten vrouwen zich ook al op, maar ik en mijn leeftijdsgenoten hadden daar geen enkele associatie mee wanneer we zo'n tekst lazen. Het is nu eenmaal zo dat woorden meerdere betekenissen hebben, het valt nooit te vermijden dat mensen bewust de verkeerde betekenis willen lezen. Maar dat is eerder kwaadwilligheid of spot dan een houding te goeder trouw.
Verkeerde associaties kun je ook maken wanneer je bepaalde woorden uit een willekeurige tekst haalt, bijvoorbeeld de Troonrede, een toespraak van een minister, enzovoort. Dat is niet zo moeilijk, hoor, wanneer je daarop uit bent. De Nederlandse taal biedt genoeg mogelijkheden voor dit grapjes.
Wat dit betreft vind ik de houding van de HSV wel laakbaar. Zo heeft men ook gezegd dat in bepaalde teksten het woord 'vlees' niet meer gebruikt kan worden omdat dit een verkeerde associatie oproept. Dat vind ik buitengewoon ver gaan. Dan ga je anticiperen op mensen die bewust te kwader trouw lezen.
Grappig is trouwens dat ik in seculiere nieuwsmedia soms woorden tegenkom waarvan ik weet dat de HSV die in de SV aan het vervangen is omdat ze zogenaamd niet begrepen zouden worden (ik had ze moeten opschrijven, helaas heb ik het nu niet meer paraat).
Overigens: Het hoofdbezwaar tegen de HSV betreft niet de taalkundige vernieuwing, maar de vele inhoudelijke wijzigingen op plaatsen waar dat volstrekt onnodig is en tegen de SV ingaat. Dat soort wijzigingen worden in de recent verschenen brochure ook helemaal niet toegelicht. De brochure speelt hier 'mooi weer' net als de tekst op de omslag achterop de deeluitgaven.